4 Ekim Dünya Hayvanları Koruma Günü: Şiddetin eli hayvanlara da uzandı!

Bugün 4 Ekim Dünya Hayvanları Koruma Günü. Ancak ne yazık ki son birkaç yıldır hayvan hakları açısından çok zor bir süreç yaşıyoruz. Hayvan hakkı savunucuları olarak son bir yılda sayısız hak ihlali ile karşılaştık. Son bir yılda bazı kamu kurumları tarafından dahi hayvanların yaşam hakları hiçe sayıldı. Ülkemizde artan şiddet hali hayvanlar üzerine de sıçradı ve sayısız hayvanın işkence görmesi, öldürülmesi, zehirlenmesi gibi olaylarla karşı karşıya kaldık. Ülkemizde hayvan hakları konusundaki ihlalleri raporlayan tek bir Sivil Toplum Kuruluşu mevcut olup Hayvan Hakları İzleme Komitesi'nin en son yayınladığı 2020 raporundan yola çıkarak size hayvan haklarının ülkemizdeki durumunu özetlemeye çalışacağız.

2020 yılındaki raporda en az 251 hayvanın zehirlenerek, en az 726 yaban hayvanının avcılık adı altında öldürüldüğü, en az 764.347 hayvanın ihmal sebebi ile en az 2.275 hayvanın araç çarpması sonucu öldüğü, 5 cinsel şiddet vakasının raporlanabildiği, 221 hayvanın işkenceye maruz kaldığı, 41 hayvanat bahçesinde en az 16.000 hayvanın tutsak edildiği, 10 yunus parkında en az 50 yunus, 51 kürklü fok, 6 mors ve 4 beyaz balinanın, 12 akvaryumda ise en az 55.650 deniz canlısının tutsak edildiği raporlandı. Fayton ve at arabalarında, deney merkezlerinde, kürk çiftliklerinde, 2.047 adet petshopta kaç hayvanın özgürlüğünün kısıtlandığı ise bilinmiyor. Deneylerde, taşımacılıkta, fayton ve at arabalarında işkenceye maruz kalan, öldürülen hayvan sayısı da bilinmiyor.

Bakanlığa bağlı Hayvan Deneyleri Merkezi Etik Kurulu'nun son raporu da 2020 yılında yayınlanmış olup rapordaki sayıların bu alanda çalışan tek dernek olan Deneye Hayır Derneğine verilen resmi cevaplardan farklı olduğu, raporda 2020 yılında 209.212 hayvanın deneylerde kullanıldığı açıklanmıştır.

Komisyonumuzca yapılan çalışmalar neticesinde; ilimizde 5 merkez ilçe, 12 taşra ilçesi bulunduğundan Büyükşehir Belediyesi ile birlikte aslında 18 adet geçici hayvan bakımevi bulunması gerekirken yalnızca 4 adet ruhsatlı, 8 adet de ruhsatsız geçici hayvan bakımevi bulunduğu tespit edilmiştir. Ruhsatsız olan geçici hayvan bakımevlerinin bir kısmı yönetmelik hükümlerine uyulmadan inşa edilmiş, hayvan refahına dikkat edilmeyen derme çatma yerlerdir.  

İlimizde bulunan Hayvanat Bahçesinde 1.000 civarı hayvanın tutsak edildiği bilinmektedir. Belediyelere ait geçici hayvan bakımevlerinde ise saldırganlık şikayeti ile alınan ya da yalnızca sözde “tehlikeli ırk” olarak tanımlandığı için el konulan kaç hayvanın ömür boyu hapse mahkum edildiği ise bilinmemektedir.

Bursa nüfus bakımından en büyük 4. Ve yüzölçümü bakımından ise 10.813 km2 ile 27.sırada olan İlimizdir. Bursa ilimizde resmi verilere göre 2021 yılında toplamda 5.000 civarı köpek kısırlaştırılmış olup kısırlaştırılan kedi sayısının istatistiği sisteme girilmemekte, sokaklarda kaç hayvan yaşadığına dair herhangi bir istatistik de bulunmamaktadır.

Köpekler için düşünüldüğünde, bir dişinin 1 yaşından başlayarak yılda iki kez doğum yaptığını ve bunu 8 yaşına kadar sürdürdüğünü varsayarsak, ömrü boyunca minimum 32 ila 80 adet yavru dünyaya gelebilir. Bursa'da sokakta yaşayan hayvan sayısı bilinmemekle Nisan ayında Tarım ve Orman Bakanı Vahit Kirişçi'nin beyanlarına göre ülkemizde geçen yıl 8 milyona yakın bu yıl ise 10 milyon civarı sokak köpeği olduğu düşünülmektedir. Büyükşehirlerden olan ve birçok ile sınırı olan ilimizde tüm belediyelerce 2021 yılında toplamda 5.000 civarı köpeğin kısırlaştırıldığına dair veri; durumun içler acısı olduğunu, birçok kurumun görevini ifa etmediğini gözler önüne sermiştir.

5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanun'unda yapılan son değişikliğe göre;

Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yetmiş beş bini aşan belediyeler 31/12/2022, diğer belediyeler ise 31/12/2024 tarihine kadar hayvan bakımevlerini kurmakla yükümlüdür. Ancak ilimizde Büyükşehir Belediyesi'nin açmış olduğu inşaat yapım ihalesi yeni onaylanmış olup tahmini bitiş süresi de 2023 sonuna ertelenmiştir. Kestel ve Gürsu Belediyeleri tarafından yeni bakımevleri inşa edilmiş ancak ruhsat başvurusunda bulunulmamıştır. Diğer belediyeler tarafından ise herhangi bir girişimde bulunulmamış olup 31.12.2022 tarihine kadar bakımevi kurmakla yükümlü bazı belediyelerin görevlerini ifa etmesi imkansız hale gelmiştir.

2022 yılında bazı yetkililerin yanlış beyanları ile birçok hayvan kanuna aykırı olarak toplanmış, 5199 sayılı kanun hiçe sayılmıştır. Yine “Havrita” isimli internet sitesi ve uygulaması ile birçok sokak köpeğinin konumu işaretlenmiş, bu da birçok bölgede zehirleme vakalarının artışına çokça hayvanın can çekişerek ölmesine sebep olmuştur.

Bizim de dahil olduğumuz birçok baronun çabası ve başvuruları ile “Havrita” nın internet sitesi ve Twitter hesabına erişim engeli getirilmiş, usulsüz toplama yapan belediyeler açıkça yaptıkları bu hukuka aykırı eylemlerden vazgeçmiştir.

2022 yılında Nisan ayına kadar yalnızca Bursa Merkez Adliyesinde Cumhuriyet Başsavcılığı'nca 19 adet hayvanı kasten öldürme, yaralama ve işkence etme konulu şikayet girişi yapılmıştır.

Ülkemizde gitgide artan şiddet ortamı maalesef hayvanlara da yansımış ve birçok hayvan kasten öldürme, işkence ve tecavüz gibi suçların mağduru olmuştur. Bu sene de hayvanlarla ilgili popülasyon kontrolü adına somut adımlar atılmamış, üretim çiftlikleri kapatılmamış, devlet yetkilileri tarafından adeta bu sorun görmezden gelinmiştir.

Tarım ve Orman Bakanlığı Bursa 2. Bölge Müdürlüğü tarafından açılan ihaleler ile av turizmi adı altında avlanmasına izin verilen 2 adet Kızıl Geyiğin yaşam hakkının gaspı Bursa Barosu olarak açtığımız iptal davası ile şimdilik engellenmiş olup davanın nihai kararı beklenmektedir.

4 Ekim Dünya Hayvanları Koruma Günü'nü bu sebeple kutlayamıyoruz. Hayvanları koruyamadığımız, en temel hak olan yaşam haklarını gasp ettiğimiz sürece bugünü kutlayamayacağız.

Biz Bursa Barosu Hayvan Hakları Komisyonu olarak; sokakta yaşayan dostlarımız, evlerde bakılan dostlarımız, yaban hayvanları, çiftliklerde yaşayan hayvanlar, deneylerde kullanılan hayvanlar, taşımacılıkta sömürülen hayvanlar, hayvanat bahçelerinde, yunus parklarında, akvaryumlarda tutsak olan hayvanlar dahil tüm hayvanların yaşam haklarının korunması adına mücadele etmekteyiz. Biz her türlü hak ihlalinde gerekli mekanizmaları hayata geçirmek için çalışırken, devletin yetkili kurumlarından da üzerlerine düşen sorumluluğu yerine getirmek konusunda bizlerle aynı hassasiyeti göstermelerini talep ediyoruz. Basına ve kamuoyuna saygılarımızla.

Bursa Barosu Hayvan Hakları Komisyonu